ALAN ADLARI İLE COĞRAFİ İŞARETLER ARASINDAKİ UYUŞMAZLIKLAR

 

1. GİRİŞ

Günümüzde internet çok yaygınlaşmış ve en önemli iletişim aracı haline gelmiştir. O kadar ki;  haberler artık internet sitelerinden takip edilmekte, internet üzerinden iletişim kurulmakta ve gerek giyim ve gerekse de gıda alışverişleri internet sitelerinden yapılmaktadır. İnternet üzerinden ticaretin yaygınlaşması sonucu, bir çok firma faaliyetlerine internet üzerinden devam etmeye karar vermiştir. 10 yıl gibi yakın bir zaman sonra ticari faaliyetlerin neredeyse tamamının internet üzerinden yapılıyor olacağı tahmin edilmektedir. Ticari hayatın bu denli internete taşınması sonucu, alan adları da ayrı bir önem kazanmış bulunmaktadır.

Alan adı (domain name), bir web sitesinin internet üzerindeki adı ve adresidir. Bu adres olmadan internet üzerinden web sitenize ulaşılamaz. Örnek vermek gerekirse; mekanist.com bir alan adıdır. İnternet sitelerinin adresleri alan adlarından oluşur. Alan adları adresleri hatırlamamızı sağlar. Aslında, internette web sitelerinin esas adresleri onların ip numaralarıdır. Ancak bunların akılda tutulması zor olduğundan ip numaraları alan adları ile dns denilen sistemle eşleştirilir. Örneğin; mekanist.com alan adını adres çubuğuna yazdığınızda, kullanmakta olduğunuz internet bu alan adının ip adresini çözümler ve daha sonra sizi bu ip adresindeki sunucuya yönlendirir. Dolayısıyla; herhangi bir web sayfasını ziyaret etmek isteyenler ip adresini bilemeyecekleri ve akılda kolayca tutamayacakları için alan adı alınarak web sitelerine kalıcı adres belirlenir.

 

Ticari hayatın internete taşınması sonucu alan adları ticari şirketlerin adeta markası, unvanı gibi tanıtım vasıtası haline gelmiştir. Zira, ticari şirketler ve tacirler internet sitelerinde kendilerini tanıtmanın yanı sıra satışlarını da bu siteler üzerinden yaparak kazanç elde etmektedirler. Bu nedenle de, tacirler alan adlarını alırken çok titiz davranır ve kendilerini en iyi tanıtan alan adını seçmek isterler. Ancak, aynı alan adını kullanmak isteyen birden çok tacir ve ticari şirket olabilir. Bu halde, ilk başvuruyu yapan ve alan adını satın alan kişi o alan adı üzerinde tekel hakkı elde eder.

 

Alan adlarının tek olması ve ilk tescil yapanın alan adı üzerinde tekel hakkı elde etmesi sonucunda bir çok uyuşmazlık ortaya çıkmaktadır. Türk Hukukunda alan adıyla ilgili özel bir hukuki düzenleme yoktur. Alan adının korunmasına genel hükümlerden faydalanılır. Ülkemizde alan adlarıyla ilgili henüz yasal bir düzenleme olmadığından alan adları ile ilgili uyuşmazlıkların çözümünde genel hükümlerden faydalanılır.

 

2. ALAN ADLARI İLE COĞRAFİ İŞARETLER ARASINDAKİ UYUŞMAZLIKLAR

 

Coğrafi işaretler, belirli bir bölgeden kaynaklanan bir ürünü tanımlayan ya da kalitesi, ünü veya diğer karakteristik özellikleri itibarıyla coğrafi kaynağına atfedilebilen bir bölgeyi işaret eden sınai mülkiyet hakkıdır.

 

Coğrafi işaretlerin alan adı olarak tescil edilmesi sık rastlanan bir durumdur. Alan adlarında “ilk gelen ilk alır” ilkesi mevcut olduğundan bu durumu kötüye kullanmak isteyenlerin özellikle de önemli coğrafi birim adlarını tescil ettirmesi sonucu uyuşmazlıklar ortaya çıkmaktadır.

 

Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO) siber-korsanlık olarak adlandırılan bu durumu önlemek için birinci danışma sürecini başlatmıştır. Bu süreç, 24 Eylül 1999’da Tahsis Edilmiş Ad ve Sayılar İnternet Birliği (ICANN) tarafından “Yeknesak Uyuşmazlık Çözüm Sistemi (UDRP)”nin kabul edilmesiyle sonuçlanmıştır. Sistem 1 Aralık 1999’dan beri yürürlüktedir.[1] UDRP prensipleri ağırlıklı olarak marka hukuku alanında kullanılmakta olup, coğrafi işaretlere ilişkin olarak kullanılıp kullanılmayacakları konusu tartışmalıdır. Ağırlıklı olan görüşe göre, coğrafi işaret söz konusu yer ile ilgisi bulunmayan bir konu ve kişi tarafından alan adı olarak tescil edildiğinde bir sorun yoktur ve UDRP prensiplerinin uygulanıp uygulanmaması gibi bir sorun oluşmaz. Ancak, coğrafi işaret söz konusu yer ile ilgili bir konu ve kişi tarafından alan adı olarak tescil edildiğinde en az marka kadar koruma hak eder ve uyuşmazlığa mevcut hukuk boşluğundan dolayı UDRP prensipleri uygulanmalıdır.

 

Bununla birlikte, WIPO coğrafi işaretler ve alan adları ile ilgili olarak bir çok karar vermiştir. Ancak, bu kararların ortak özelliği davacıların tescilli bir markalarına dayanarak yer isimlerini içeren alan adlarının kötüye kullanıldığını ileri sürmeleridir. Dolayısıyla, coğrafi işaretlere bir markayla bağlantılı oldukları için UDRP prensipleri uygulanmıştır.

 

Uygulamada, coğrafi işaretler tescilli bir marka tarafından korunmadığı takdirde ulusal hukuka ve ulusal hukukun genel hükümlerine göre korunmaktadır.

 

Türk Hukukunda coğrafi işaretler 555 Sayılı Coğrafi İşaretlerin Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’de düzenlenmektedir. 555 Sayılı KHK ile coğrafi işaretlere bir takım korumalar getirilmiştir. 555 Sayılı KHK’nın 15. maddesi koruma kapsamına giren halleri sayarken, 24. ve 24/A maddeleri ise coğrafi işaretlere tecavüz niteliği taşıyan fiilleri ve yaptırımlarını saymaktadır. KHK’da coğrafi işaretlere tecavüzlere karşı bazı önlemler de öngörülmektedir.

 

3. SONUÇ VE DEĞERLENDİRME

 

Coğrafi işaretler ile alan adları arasında çıkan uyuşmazlıklara gerek 555 Sayılı KHK ve gerekse de başta haksız rekabet hükümleri olmak üzere genel hükümler uygulanmaktadır. Ancak, teknolojinin hızla geliştiği ve internetin bir numaralı iletişim ve ticaret aracı olduğu günümüz hukukunda en kısa zamanda alan adları ile ilgili boşluk doldurulmalı ve alan adlarının gerek tescil prosedürü ve gerekse de çıkan uyuşmazlıklar da kullanılacak yeknesak kurallar belirlenmelidir. Aksi takdirde, internet sitelerine ulaşım yolu olan alan adlarının kötü niyetle tescili ve bu yolla elde edilen haksız kazançlar engellenemeyeceği gibi alan adı oluşturup tescil ettirmek isteyen kişiler sıkıntılar yaşamaya devam edeceklerdir.

 

                                                                                                       Av. Simge Gürel

 

 

 

                                                           KAYNAKÇA

 

1-    Doç. Dr. Savaş Bozbel, İnternet Alan Adları ve ICCAN Tahkim Usulü, Temmuz 2002

2-    Yrd. Doç. Dr. N.Füsun Nomer, İnternet Alan Adının Hukuki Niteliği ve Marka ve Ticaret Unvanı Gibi Ayırt Edici Ad Ve İşaretler İle Arasında Benzerlik Bulunması Sebebiyle Doğabilecek Hukuki Sorunlar, Prof. Dr.Hayri Domaniç’e 80.Yaş Günü Armağanı, Cilt I, İstanbul 2001

3-    Seniha Dal, Türk Hukukunda İnternet Alan Adları ve Bu Alandaki Son Gelişmeler, Marmara Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, 2010, Cılt XXVIII, Sayı I

4-    Alan Adları İle Coğrafi İşaretler Arasındaki Uyuşmazlıklara UDRP Prensiplerinin Uygulanması, Av. Ali Osman Özdilek, Şubat-Mart 2004

 



[1] Alan Adları İle Coğrafi İşaretler Arasındaki Uyuşmazlıklara UDRP Prensiplerinin Uygulanması, Av. Ali Osman Özdilek


 

 





İletişim

Giz 2000 Plaza, Ayazağa yolu, No:7 Kat:12 34398 Maslak - İSTANBUL

Sosyal Medya

Administrative portal

Forgot your password?